ව්යවහාරික ගණිතයේදි ඉතාම වැදගත් දෙයක් තමයි සටහන් කියන එක. ඒකට ප්රධාන හේතුව තමයි අපි ව්යවහාරික ගණිතයේදි යම් සටහනක් ඇදලා තමයි ඒ ඔස්සේ ගණන් හදන්නෙ. ගොඩක් ළමයි සහ ඇතැම් ගුරුවරු පවා මේ සටහන් අදිද්දි වැරදි ගොඩක් කරනවා. විභාගෙදි හරි සටහනක් ඇන්දාම ඒක පරීක්ෂකවරයාට බලාගන්න පහසුයි වගේම හිත දිනාගන්න පහසුයි. සටහනක් නිවැරදි වෙන තරමට අපිට ඒ දේ බලන්නත් ගොඩක් පහසුයි. එයිනි අපිට නිවැරදිව ගාන තේරුම්ගන්න එකත් පහසු කරනවා. කතා ඇති වැඩට බහිමු.
1. බලයන් සහ සම්ප්රයුක්ත බලයන් දැක්වීම
(1) රූපයේ තමයි නැවැරදිම බල වල සම්ප්රයුක්තය දක්වලා තියෙන්නෙ. අපිට කම්මැලි වෙලාවක (2) රූපයේ ක්රමෙත් නරකම නෑ. ඒත් වඩා නිවැරදි එක තමයි පළවෙනි එක. ඒකෙ තේරුමක් තියනවා. ඒක තමයි බලයන් දෙක පළමුවෙන් සහ ඒ දෙක වෙනුවට යෙදිය හැකි බලය දෙවනුවට. සමහරු ඔය ඔක්කොම එකතැන අදින්න ගිහින් නිකන් බල 3ක් ක්රියාකරනවා වගේ පේන්නෙ. උත්තර පත්ර පරීක්ෂණයේදී ඒක අවාසියක් වෙන්න පුළුවන්.
2. සුමට අර්ධගෝලීය (ගැටිය තිරස්ව සවි කර ඇති) පාත්ර සම්බන්ධ ගැටළු
3. දුරවල් ළකුණු කිරීම
මෙන්න මේ රූපෙ පෙන්නලා තියෙන්නෙ දුරවල් පෙන්නන්න පුළුවං එකට හොද උදාහරණයක්. මේක ලීපටියක් නම්, රතු පාටින් පේන්න තියෙන්නෙ පුංචි අංශුවක් නම්. d අකුරෙන් පෙන්නන්නෙ ස්ථාවර දුරක්. හොදට බලන්න ඒක දක්වලා තියන විදිහ. ඒ තමයි නියම ආකාරය දුරක් දක්වන්න. ඊතලය සහ ඊතලයෙ කෙළවරේ ඇදපු ඉරෙන් පෙන්නනවා ඒ දුර එතනට එනකන් නිශ්චිතයි කියලා.
ගොඩක් ගනං වල දෙනවා නෙ (සමතුලිතතාවය සම්බන්ධ) ඔය මොකක් හරි සමතුලිත පද්ධතියක තියන ලෑල්ලක් උඩින් කොච්චරක් හරි බර අංශුවක් ගමන් කරනවා වගේ ඒවා. එතනදි අපිට බැහැ ඒ අංශුව ස්ථාවර ලක්ෂයක තියලා ගණන හදන්න. මොකද කියනවා නම්, ඒ අංශුව ස්ථාවර ලක්ෂයක නොවන, විචල්ය පථයක ගමන් කරන නිසා. එතනදී තමයි දෙවනි ආකාරය යොදාගන්න වෙන්නෙ. ඒකෙදි එක කොණක ඊතල හිසකුත්, අනෙක් කොනේ ඉරිකෑල්ලකුත් තියනවා. ඒකෙන් විස්තර වෙන්නෙ ස්ථාවර ආරම්භක ලක්ෂයක ඉදන් වස්තුවක් පිහිටන්න පුළුවන් දුර. මේකෙදි තව වැදගත් කාරණාවක් තමයි අපි පෙන්නන දුර, මේකෙදිනම් X විචල්යයක් වීම. එතනදි අපි විචල්යයේ පරාසය දැක්වීම අනිවාර්යයයි. මේකෙදි නම් ලීකුට්ටියේ ප්රදේශයේ පමණක් අංශුව තියනවා නම්, ලී කුට්ටියේ දිග d බව දන්න නිසා, පරාසය 0<x<d කියලා ලියන්න පුළුවන්. මේ විචල්ය දුර දැක්වීමේ සිද්ධාන්ත ඉතා නිවැරදිව අවශ්ය වෙන්නෙ,
1. සමතුලිතතාවය
2. ගුරුත්ව කේන්ද්රය. (ඇත්තෙන්ම කියනවා නම් ස්කන්ධ කේන්ද්රය)
3. සරළ අනුවර්තී චලිතය
කියන පාඩම් වලදී තමයි. දැන් බලමු උදාහරණ ටිකක්.
* ස්ථාවර දුරක් පෙන්වීම
* විචල්ය දුරක් පෙන්වීම
ඇත්තෙන්ම කියනවා නම් දැන් දැන් මේ නිවැරදි සිද්ධාන්ත ළමයින්ගෙන් වගේම ගුරුවරුන්ගෙනුත් ගිලිහිලා යනවා. ඒත් කොහොම හරි නිවැරදි ව්යවහාරික ගණිතය රැදිලා තියෙන්නෙ නිවැරදි සිද්ධාන්ත මත. ඒ විදිහට ගියොත් කිසි කෙනෙක්ට වරදින්නෑ. කණගාටුවට කරුණක් තියනවා. 2011 වසරෙ marking scheme එකේවත් නිවැරදි අංකනය යටතේ රූපසටහන ඇදලා තිබුනෙ නෑ ගුරුත්ව කේන්ද්රය ගානෙ. ඒත් අපි හරියට ඉගෙනගමු.
